De restauratie van Margaretha Van Eyck

Detail van Jan van Eyck, Portret van Margaretha van Eyck, na het schoonmaken, voor restauratie

Detail van Jan van Eyck, Portret van Margaretha van Eyck, na het schoonmaken en restauratie

Na de reiniging moesten beschadigde stukken en klein verfverlies geretoucheerd worden zodat ze geen afbreuk meer zouden doen aan het fascinerende beeld en Van Eycks onberispelijke schildertechniek.

De beperkte grootte en de extreme verfijning van het schilderij eisten dat de retouches zeer nauwkeurig zouden worden aangebracht. Daarom gebeurde werden de retouches voornamelijk onder de microscoop aangebracht. Met het allerkleinste borsteltje, dat speciaal voor restaurators wordt geproduceerd, werd de verf aangebracht (1). De producten die voor deze restauratie gebruikt werden, moesten stabiel zijn (dus niet verkleuren zoals het vernis en de bijwerkingen van voordien) en makkelijk oplosbaar blijven zodat het schilderij in de toekomst opnieuw vlot gereinigd kan worden. Daarom maakten de restaurators gebruik van hedendaagse synthetische hars verf die zorgvuldig geselecteerd en getest werden.

Palet en borstels gebruikt tijdens de restauratie van het schilderij

Het werk vertoonde de zwaarste beschadigingen in de zwarte achtergrond, vooral net boven Margaretha’s hoofd. Door deze verliezen bij te werken, werd het fluweelzachte zwart hersteld en kunnen we het oogverblindende schilderwerk van de contouren van de witte hoofdtooi opnieuw ongehinderd bewonderen.

Detail van Jan van Eyck, Portret van Margaretha van Eyck, na het schoonmaken , voor de restauratie	Detail van Jan van Eyck, Portret van Margaretha van Eyck, na het schoonmaken en restauratie

Het netwerk van barstjes dat in de grond- en verflagen ontstaan - dit wordt craquelé genoemd – is een typisch kenmerk trouwens van het schilderij. Een gelijkaardige patroon van craquelé is ook te zien op andere werken van Jan van Eyck, zoals Portret van een man.

Detail van Jan van Eyck, Portret van Margaretha van Eyck, na het schoonmaken, voor de restauratie	Detail van Jan van Eyck, Portret van Margaretha van Eyck, na het schoonmaken en restauratie

Op bepaalde plekken zijn de barsten breder geworden omdat er kleine schilfers van hun randen en hoeken afgebroken zijn. Het gevolg is dat de subtiele modellering van de witte haartooi alsook een gedeelte van het gezicht en de hals van Margaretha minder duidelijk tot uiting komen. Dit minieme verfverlies werd geretoucheerd De restaurators hebben daarbij hun uiterste best gedaan om de barsten niet volledig weg te werken. Immers, dat is deel van typische charme van een schilderij met deze leeftijd.

Detail van Jan van Eyck, Portret van Margaretha van Eyck, na de reiniging, voor restauratie	Detail van Jan van Eyck, Portret van Margaretha van Eyck, na de reiniging en restauratie

(1) Meer inlichtingen over de Gamblin Conservation Colours op www.conservationcolors.com