home
 

Bensons stijlkenmerken

De twee gemonogrammeerde werken vormen de kern van het aan Benson toegeschreven oeuvre. De waarde van deze werken mag dus niet worden onderschat. De Heilige Familie is daarnaast bovendien van belang omdat het gedateerd is (1527) en zo een ijkpunt vormt voor de chronologie in Bensons oeuvre. Het Brugse schilderij kenmerkt zich door de sterke licht-donker werking: zowel in de donkere kleding tegenover de licht gekleurde gezichten als in de sterke schaduwwerking. Ook de geleidelijke overgangen tussen licht en donker binnen de vormen - dat sfumato wordt genoemd - is erg typerend voor Benson. De voor de vroeg zestiende-eeuwse Vlaamse kunstenaars zo kenmerkende blauwige schaduwen, ontbreken daarentegen in zijn werken. 

Daarnaast valt op dat het kleurenpalet, met uitzondering van de felrode mantel van Maria, beperkt is. Ook de wijze waarop de vouwen en plooien in Maria’s mantel zijn aangegeven met witte lijnen en waarop de vingers met donkere schaduwen zijn gearticuleerd, zijn kenmerkend voor de stijl van Benson. Tenslotte is de compositie statisch en hebben de figuren grote, langgerekte handen en oren. 

In het verleden hebben verschillende kunsthistorici in dit werk zowel Vlaamse als Italiaanse invloeden herkend. Zo wordt de sfumato-achtige lichtwerking als invloed van Leonardo Da Vinci en zijn volgelingen beschouwd, terwijl het Madonna-type – met de lange rechte neus, de ronde kin en lichtgezwollen bovenlip – vooral de invloed van Gerard David verraadt. Opvallend is de overeenkomst in compositie van de Heilige Familie met een schilderij met hetzelfde thema van Andrea del Sarto (Hermitage, Sint-Petersburg). Op de relatie tussen de voorstellingen van de Heilige Familie van Del Sarto en Benson wordt later nog ingegaan.