Skip Navigation Links

Het Museum voor Schone Kunsten van Gent (MSKG) is in feite het oudste kunstmuseum van België. Het werd op het einde van de 18de eeuw opgericht nadat onder het Oostenrijks en Frans bewind tal van kerken en kloosters waren afgeschaft. Hierdoor verloor een omvangrijk kunstpatrimonium zijn oorspronkelijke bestemming. Nadat verschillende werken in beslag genomen en verkocht waren, bleef er een collectie van ongeveer 220 schilderijen en enkele beelden over. Hiervoor richtte de Franse overheid in 1798 het ‘Musée du Département de l’Escaut’ op, met de bedoeling dit kunstpatrimonium te bewaren en voor het publiek toegankelijk te maken.

Aanvankelijk werd de collectie ondergebracht in de lokalen van de gewezen Baudelo-abdij. In 1802 werd ze opgesteld in de voormalige Sint-Pieterskerk. Toen de kerk in 1803 gedeeltelijk weer voor de eredienst toegankelijk werd, moest het museum genoegen nemen met de benedenkerk. Intussen zocht men naar een betere huisvesting in een gebouw van de stad, en daartoe kreeg het museum het statuut van stedelijke instelling. De keuze ging naar een zaal in de Stedelijke Academie, gevestigd in het voormalige Augustijnenklooster. Het museum werd hier voor het publiek opengesteld in 1811.

In de loop van de volgende jaren werd de basiscollectie slechts licht gewijzigd. Er werden stukken toegevoegd uit het stadhuis, een reeks minder belangrijke stukken werd verkocht en een aantal religieuze doeken werd terug in de kerken gehangen. In 1837 kocht het stadsbestuur voor het eerst een schilderij van een eigentijdse kunstenaar. Het was een werk van Joseph Geirnaert, gekozen uit de inzendingen op de driejaarlijkse salons en dat is een van de redenen waarom het Gentse museum een rijke verzameling van 19de-eeuwse kunst bezit.


Grondplan voor het museum
(fase I)
Charles Van Rysselberghe, 1898


In 1860 werd voor het eerst een werk van een oude meester aangekocht. De verzameling oude kunst nam echter pas op het einde van de 19de eeuw grote uitbreiding door toedoen van de in 1897 opgerichte vereniging ‘De Vrienden van het Museum’. Vele van de belangrijkste stukken in de verzameling werden in de eerste helft van de 20ste eeuw door de Vrienden gekocht, terwijl ook de belangrijkste persoonlijke giften en legaten uit die hoek kwamen.

Een museum draagt gewoonlijk de stempel van de grote verzamelaars die hun werken aan de gemeenschap schenken. Zo is het karakter van de collectie van het MSKG voor een groot deel bepaald door de verzamelstijl van Fernand Scribe, voorzitter van de Vrienden, die in 1913 zijn hele collectie aan de stad legateerde. Een andere grote weldoener van het museum was Georges Hulin de Loo, hoogleraar te Gent. Hij schonk verscheidene werken, maar is vooral belangrijk omdat hij de stad – toen grote collecties op veilingen verkocht werden – tot enkele aankopen adviseerde die sindsdien het uitzicht van het museum zijn blijven bepalen.

Talrijke initiatieven en organisaties hebben in de loop der tijd de ontwikkeling van het museum bepaald. Het resultaat van die globale inspanning was de bouw van het huidige Museum voor Schone Kunsten in het Citadelpark.



"Le nouveau musée",
museumgebouw anno 1902


De beslissing tot de oprichting van een nieuw museumgebouw – te Gent nog steeds het enige in zijn soort – dateert van 1898, precies honderd jaar na de stichting van het museum. Het gebouw werd in twee fasen voltooid, achtereenvolgens in 1902 en 1913, de laatste fase ter gelegenheid van de wereldtentoonstelling. Het werd opgetrokken in het Citadelpark, vlak buiten het centrum, naar het ontwerp van Charles Van Rysselberghe, broer van de schilder Théo Van Rysselberghe. Van Rysselberghe week doelbewust af van de pompeuze museumarchitectuur van zijn tijd en zag het museum eerder als een grote klassieke villa, temidden van het groen. Zijn basisconcept is nog steeds actueel: alle zalen liggen op één verdieping en ontvangen allemaal daglicht, ze zijn vol afwisseling in een toch uiterst eenvoudig en strak grondplan, de proporties van het museum zijn op mensenmaat en de uitwerking qua materiaalgebruik en architecturaal detail is bijzonder verfijnd. Met zijn vele curven en onverwachte doorkijken is dit museum een boeiend gebouw voor de bezoeker.


zaalzicht anno 1913 (fase 2)




Na de bouw van het museum bleef de collectie aangroeien. De Vrienden kochten vooral oude meesters, terwijl het aankoopbeleid van de stad gelijk verdeeld was over oude en moderne kunst. Hierbij moet men echter toegeven dat de aankopen van moderne strekkingen met enige vertraging gebeurden en, op enkele uitzonderingen na, beperkt bleven tot de nationale context.

In de tijd reikt de verzameling tot de periode voorafgaand aan W.O. II. De kunst vanaf de jaren 1950 behoort tot het verzamelgebied van het in 1975 opgerichte Museum van Hedendaagse Kunst, het huidige SMAK.


De collectie tijdens W.O. II

 

 

 


 





Het museum bij de opening van 
"British Vision" (oktober 2007)












Honderd jaar lang deed dit museum dienst als het belangrijkste kunstmuseum van de stad en al die tijd werd aan het uitzicht van het gebouw (gelukkig) weinig veranderd. Een halve eeuw na de grote naoorlogse herstellingswerken werd het museumgebouw in verschillende fasen grondig gerestaureerd. De laatste fase vatte aan tijdens het voorjaar van 2003. Het museum sloot gedurende vier jaar de deuren, en zowel het personeel als de kunstwerken verhuisden tijdens deze periode naar een leegstaande vleugel van de nabijgelegen Leopoldskazerne.











De tapijtenzaal voor de renovatie van 2003-2007


Bij de restauratie werd niets wezenlijks aan de originele architectuur gewijzigd: een ‘onzichtbare renovatie’ waarbij de nieuwe technische uitrusting (stabiliteit, vloerverwarming, klimaatregeling, lichtbeheersing en beveiliging) zo goed mogelijk in het gebouw is ingepast zonder de schoonheid ervan aan te tasten. Een aantal voorzieningen die vandaag essentieel zijn voor een museum zijn toegevoegd: goede reserves, leeszaal, auditorium, tentoonstellingsruimtes, prentenkabinet, museumbrasserie.


Lambeaux-zaal bij de heropening
(mei 2007) - Foto Kristien Daem




Sinds mei 2007 is het MSKG opnieuw in zijn oorspronkelijke luister te bewonderen. Voor het eerst sinds 1950 kan het publiek kennis maken met de hele collectie, verspreid over veertig zalen. Bij de opening presenteerde het museum ook een nieuwe catalogus van de collectie oude en moderne meesters. In zijn huidige vorm is het MSKG het logische gevolg van zijn ontstaansgeschiedenis.


De collectie geeft op de eerste plaats een rijk beeld van de Vlaamse kunst van de middeleeuwen tot de eerste helft van de 20ste eeuw, en dit hoofdzakelijk in Gentse context. In die zin verschilt het museum weinig van de vele stedelijke musea in de historische centra van Europa. Het museum weerspiegelt echter ook de belangstelling van een kunstminnende Gentse burgerij die bij uitstek eclectisch was ingesteld en – gelukkig – verder keek dan de landsgrenzen, zij het nogal eenzijdig in Franse richting. De inbreng van deze groep, geconcretiseerd in de werking van de Vrienden van het Museum, gaf aan de verzameling een extra dimensie. Dit samengaan van kunst van eigen land met voorbeelden van de Europese kunst draagt nog steeds bij tot de betekenis van het museum en is bepalend voor het verdere beleid.





Bibliografie 

Monique Tahon-Vanroose, De vrienden van Scribe. De Europese smaak van een Gents museum, cat. tent., 1998-1999.

Arnout Balis, Robert Hoozee, Maximiliaan P.J. Martens en Paul Van Haute, 200 jaar verzamelen. Collectieboek Museum voor Schone Kunsten Gent, Ludion, Gent-Amsterdam, 2000

Goedele Reyniers en Hilde Weissenborn, De Sgraffitofries van het Museum voor Schone Kunsten te Gent, in: Monumenten, Landschappen en Archeologie, juli-augustus 2006, pp. 54-79.

Museum voor Schone Kunsten Gent. Catalogus schilderkunst. Deel I, 14de-18de eeuw. Deel II., 19de-20ste eeuw, Gent 2007 (eveneens in Engelstalige editie).

Robert Hoozee, Monique Tahon-Vanroose, Het gebouw van Charles Van Rysselberghe. Museum voor Schone Kunsten Gent – Museum of Fine Arts Ghent. The Building by Charles Van Rysselberghe, Ghent, 2007.

Onze website maakt gebruik van cookies om uw taalkeuze te registreren, de vlotte werking van onze website te garanderen en om anonieme statistieken bij te houden via Google Analytics.